bł. Władysław z Gielniowa, prezbiter

bł. Władysław z Gielniowa, prezbiter

Władysław z Gielniowa lub Ładysław z Gielniowa, także Władysław (Ładysław) Gielniowczyk (ur. ok. 1440 w Gielniowie k. Przysuchy, zm. 4 maja 1505 w Warszawie) – polski poeta-pieśniarz średniowieczny, bernardyn, błogosławiony Kościoła katolickiego.

Urodził się w ubogiej mieszczańskiej rodzinie ok. 1440 r. w Gielniowie, otrzymując na chrzcie imię Marcin Jan.

Gdy ukończył szkółkę parafialną w 1462, wstąpił na Akademię Krakowską, jednak jeszcze tego samego roku porzucił studia i wstąpił do krakowskiego zakonu obserwantów, przyjmując tam imię zakonne Władysław (Ładysław). Prawdopodobnie zgromadzenie to wybrał, kierując się dużym poważaniem wśród braci takiej formy pobożności, która miała związek z twórczością artystyczną. Bernardyni popierali organizowanie bractw tarcjarskich i przedstawień jasełkowych. Ponadto poważaniem cieszyli się bracia piszący kolędy, pieśni sakralne.

Władysław odznaczał się duchem pokuty (często pościł, nosił włosiennicę itp.). Odznaczał się nabożeństwem do męki Jezusa Chrystusa – szczególnie biczowania – oraz Najświętszej Marii Panny i św. Anny. Był jednym z pierwszych, którzy wprowadzili język polski do nabożeństw kościelnych. W latach 1486–87 był egzaminatorem w sprawie cudów za przyczyną św. Szymona z Lipnicy, dzięki czemu zyskał rozgłos wśród polskich bernardynów.

Władysław dwukrotnie pełnił w zakonie funkcję prowincjała (w latach 1487–90 i 1496–99), usilnie pracując nad usprawnieniem jego organizacji oraz podniesieniem poziomu formacyjnego i intelektualnego zakonników. Zasłynął jako znakomity kaznodzieja. Uczestniczył w kapitułach generalnych zakonu w Urbino (1490) i Mediolanie (1498). Założył dwa domy zakonne w Skępem i w Połocku. W ostatnich latach życia pozwolono mu zostać gwardianem i kaznodzieją w zakonie w Warszawie. Będąc tam, zaprzyjaźnił się z księżną mazowiecką Anną i został jej duchowym doradcą. W latach 1504–05 był przełożonym w klasztorze św. Anny.

W czasie kazania w Wielki Piątek zasłabł, przeniesiono go do infirmerii, a 4 maja 1505 r. zmarł.

Literacka spuścizna Władysława to przede wszystkim pieśni religijne łacińskie i polskie. Po łacinie napisał m.in. antyfonę i epitafium Szymona z Lipnicy, autobiograficzny wiersz o wstąpieniu do zakonu, modlitwę do św. Brygidy, wierszowany wykaz kar pokutnych, pieśń do Matki Bożej na czas zarazy oraz poemat oparty na biblijnej Pieśni nad pieśniami. Został uznany za najwybitniejszego polskiego twórcę średniowiecznego znanego z imienia (pogląd ten forsuje zwłaszcza Wiesław Wydra). Badania ostatnich kilku dziesięcioleci pozwoliły również ustalić jego autorstwo w odniesieniu do kilku pieśni polskich, które wcześniej uznawane były za anonimowe.

Błogosławiony Władysław Ładysław prezbiter
Ołtarz bł. Władysława w kościele oo. bernardynów na Stradomiu Data beatyfikacji 11 lutego 1750
przez Benedykta XIV Wspomnienie 4 maja i 25 września Patron Królestwa Polskiego i Litwy, Warszawy Szczególne miejsca kultu Gielniów Jezusa Judasz przedał za pieniądze nędzne (zwany także Żołtarz Jezusow czyli piętnaście rozmyślenia o Bożym umęczeniu) – pieśń pasyjna o 15 (potem 27) czterowersowych zwrotkach składających się z parzyście rymowanych trzynastozgłoskowców pieśń na Boże Narodzenie Augustus kiedy krolował, Jasne Krystowo oblicze pieśń nawiązuje do legendy o obliczu Chrystusa odbitym w cudowny sposób na chuście świętej Weroniki, Jezu, Zbawicielu ludzski – pieśń-modlitwa do Jezusa o siedem darów Ducha Świętego Anna, niewiasta niepłodna – pieśń o tematyce maryjnej Już się anjeli wiesielą – pieśń o tematyce maryjnej O Jezu Nazareński o królu żydowski – modlitwa antytatarska Taxate penitencie metrice – poradnik dla kapłanów

Przypisuje mu się autorstwo następujących utworów:

Godzinki o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny Godzinki ku czci św. Anny

Do jego grobu przychodzili ludzie, by się modlić i wypraszać łaski. 13 kwietnia 1572 uroczyście przeniesiono relikwie Ładysława od kościoła na ołtarz w obecności nuncjusza papieskiego kardynała Giovanni Francesco Commendoniego i króla Zygmunta Augusta. W średniowieczu było to równoznaczne z kanonizacją, ponieważ jednak Stolica Apostolska zmieniła warunki, znacznie je zaostrzając, bernardyni rozpoczęli starania o jego beatyfikację. Dopiero papież Benedykt XIV wydał 11 lutego 1750 r. dekret beatyfikacyjny. Uroczystości połączono z trzechsetną rocznicą pobytu bernardynów w Polsce i odbyły się w 1753 r.

W 1759 r. papież Klemens XIII ogłosił błogosławionego patronem Królestwa Polskiego i Litwy. Papież Jan XXIII 19 grudnia 1962 r. ogłosił go głównym patronem Warszawy (po reformie kalendarza kościelnego w 1974 r. jest drugorzędnym patronem miasta).

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim w Polsce obchodzone jest 25 września. Nowe Martyrologium Rzymskie przyjęło termin 4 maja.

Od roku 1630 w kościele zakonnym św. Anny w Warszawie znajduje się kaplica błogosławionego Władysława. W 1864 r. nastąpiła kasata klasztoru, opiekę nad kościołem i relikwiami przejęli księża diecezjalni. 10 sierpnia 1959 skradziono relikwiarz z trumienką, których nie odnaleziono do tej pory. W roku 1966 katedra krakowska podarowała kościołowi św. Anny relikwie ramienia błogosławionego. Na warszawskim Ursynowie znajduje się parafia pod wezwaniem bł. Władysława z Gielniowa. Na warszawskiej Ochocie znajduje się ulica bł. Ładysława z Gielniowa.

W Gielniowie na miejscu, w którym miał stać dom narodzin Władysława, dziś znajduje się kapliczka, obok której postawiono pomnik błogosławionego.