św. męczennicy Poncjan, papież, i Hipolit, prezbiterŚw. Hipolit, był jednym z najświetniejszych pisarzy wczesnego Kościoła. Urodził się prawdopodobnie w Rzymie w drugiej połowie II wieku. Focjusz opisuje go w swej księdze "Bilioteka" (kod. 121) jako ucznia Ireneusza, który miał być uczniem Polikarpa. Z tekstu można wywnioskować, że sam Hipolit dawał to do zrozumienia, choć nie można być tego do końca pewnym. Wszedł w konflikt z papieżami swego czasu i przez jakiś czas był przywódcą osobnej grupy w Kościele. Z tego powodu jest czasem uznawany za antypapieża, ale zmarł śmiercią męczeńską pojednany wcześniej z Kościołem i jest czczony jako święty. Jako prezbiter kościoła w Rzymie za pontyfikatu papieża Zefiryna, wyróżniał się wiedzą i elokwencją. To właśnie w tym czasie Orygenes, wtedy młody człowiek, słuchał jego homilii. Odmówił zaakceptowania nauczania papieża Zefiryna, a jego następcę, Kaliksta I (217–222), oskarżył o sprzyjanie herezji chrystologicznej monarchian, a także o osłabianie morale w Kościele przez zbytnią pobłażliwość w przyjmowaniu z powrotem na łono Kościoła ludzi wyłączonych za popełnienie ciężkich grzechów, jak zabójstwo, cudzołóstwo i in. W tym czasie wydaje się, że pozwolił się wybrać w charakterze alternatywnego biskupa Rzymu i kontynuował krytykę wobec kolejnych papieży Urbana (222–230) i Poncjana (230–235). W Chronicon Paschale znajduje się jedna mała wzmianka, iż siedziba Hipolita znajdowała się w Portus koło Rzymu. Był to rodzaj schizmy. W czasie prześladowań za panowania cesarza Maksymina Traka został zesłany razem z ówczesnym papieżem Poncjanem w 235 r. na Sardynię, gdzie się pogodzili i obaj zginęli. Najprawdopodobniej ciała obu zesłańców 13 sierpnia 236 r. przewiezione zostały do Rzymu i tam pogrzebane (Hipolita pochowano na cmentarzu przy Via Tiburtina). Niewiele zostało po latach w pamięci o historycznym Hipolicie. Ani Euzebiusz ani Hieronim nie wiedzieli, że tak poczytny na Zachodzie autor i rzymski święty to ta sama osoba. W 1551 r. znaleziono na cmentarzu przy Via Tiburtina marmurowy posąg siedzącego mężczyzny. Z tyłu siedziska wygrawerowane były tytuły licznych pism - był to posąg św. Hipolita. Za czasów Piusa IX przeniesiono go do Muzeum Laterańskiego. Dzieła Hipolita obejmują takie dziedziny jak: egzegezę, homilie, apologetykę i polemiki, kroniki i prawo kościelne. Do naszych czasów dotarły jednak w szczątkowej formie i nie można właściwie ocenić ich poziomu literackiego i intelektualnego. Jego dorobek obejmuje: komentarz do księgi proroka Daniela; komentarz do "Pieśni nad Pieśniami"; traktat "Odparcie wszelkich herezji" skierowany do pogan, żydów i gnostyków; "Kroniki" obejmujące dzieje od stworzenia świata do 234 r. (były one podstawą wielu innych kronik pisanych na Wschodzie i Zachodzie); "Tradycja apostolska" - źródło wiedzy o dawnej liturgii rzymskiej. Anafora eucharystyczna Hipolita, została wydana, w: Wieczerza mistyczna : anafory eucharystyczne chrześcijańskiego Wschodu / wybór, wstęp, przekł. [z grec., fr., łac.] i przypisy Henryk Paprocki. Przeciw Noetosowi w: Trójca Święta. St. Kalinkowski (przekład), Henryk Pietras SJ (wprowadzenie i oprac.). Kraków: WAM, 1997, seria: Źródła Myśli Teologicznej 4. ISBN 8370973051.W kościele czczony jest jako męczennik. Papież Damazy I poświęcił mu epigram, a Prudencjusz w dziele "Peri stephanon" w jednym z hymnów barwnie opisał jego śmierć. Jego wspomnienie liturgiczne przypada na |