św. Włodzimierz I Wielki

św. Włodzimierz I Wielki

Włodzimierz I Wielki, ros. Владимир Великий (Владимир Святославич), ukr. Володимир Великий (Володимир Святославич), zm. 15 lipca 1015) – wielki książę kijowski od ok. 980 z dynastii Rurykowiczów, święty Kościoła prawosławnego.

Był najmłodszym synem księcia Światosława I i jego konkubiny Maluszy, którą sagi norweskie opisują jako wróżkę przepowiadającą przyszłość i żyjącą do wieku 100 lat. W podziale ojcowizny otrzymał najpierw Nowogród Wielki, musiał stamtąd uciekać przed przyrodnimi braćmi Jaropełkiem i Olegiem, ale powrócił w 977 r. na czele sprzymierzonych oddziałów Wikingów, odbił Nowogród, po drodze do Kijowa zajął Połock i Smoleńsk i porwał połocką księżniczkę Rognedę, którą zmusił do zamążpójścia. Po zajęciu Kijowa kazał zamordować Jaropełka (Oleg już wówczas nie żył). W następnych latach przyłączył do Rusi tereny dzisiejszej zachodniej Ukrainy i tzw. Grody Czerwieńskie i pokonał Jaćwingów.

Do tej pory okrutny, wojowniczy i rozpustny (miał kilkanaście żon i podobno 800 konkubin), zmienił się całkowicie po przyjęciu chrztu w Chersoniu i ślubie z Anną, siostrą cesarza Bizancjum Bazylego II w 988 r. Po powrocie do Kijowa zniszczył pogańskie chramy, wrzucił własnoręcznie posąg Peruna do Dniepru i po przybyciu duchownych z Bizancjum kazał przeprowadzić masowy chrzest ludności w Dnieprze. W 990 roku założył miasto Włodzimierz nad Klaźmą. Zwycięzca Waregów i zjednoczyciel państwa stał się teraz pokojowym i miłosiernym władcą, choć ustanowił surowe kary za pozostawanie w błędach bałwochwalstwa. W Kijowie wzniósł cerkiew Dziesięcinną oraz założył pierwszą na Rusi szkołę.

Ostatnie lata życia księcia były wypełnione stałymi konfliktami z jego dwunastoma kłótliwymi, na wpół pogańskimi synami. Zmarł 15 lipca 1015 r. w drodze do Nowogrodu, dokąd wyruszył na wojnę z synem Jarosławem.

Rocznica śmierci świętego jest wielkim świętem prawosławnych i unitów (lecz nie katolików rzymskich) w Rosji i na Ukrainie. Zwłoki świętego odnaleziono w Cerkwi Dziesięcinnej w 1636 r. W 1935 r. władze sowieckie nakazały ją rozebrać. Brak informacji na temat, co się stało z relikwiami Włodzimierza, jego żony Anny i babki św. Olgi.

4. Igor Rurykowicz (ok.878 - 945)           2. Światosław I (942 - 972) 5. Olga (ok. 903 - 969)               1. Włodzimierz I Wielki (958? - 1015) 6. Malko Lubczanin         3. Małusza     7. nieznany przodek        

Temat małżeństw i potomstwa Włodzimierza jest szeroko dyskutowany w literaturze historycznej.

Jego żonami z czasów sprzed przyjęcia chrztu były:

Rogneda - córka połockiego księcia Rogwołoda, Greczynka, dwie Czeszki, być może jedna z nich to wspomniana w Powieści Malfryda. Bułgarka - wg Wasyla Tatiszczewa miała mieć na imię Adela.

Skandynawskie sagi (których wiarygodność bywa podawana w wątpliwość) przypisują Włodzimierzowi żonę o imieniu Olava lub Allogia. Część badaczy sądzi, że imię to pojawiło się przez błąd skaldów, którzy przypisali imię babki Włodzimierza (Olga) jego żonie.

W 989 roku Włodzimierz poślubił Annę Porfirogenetkę, siostrę cesarza bizantyjskiego Bazylego II Bułgarobójcy. Owdowiał w 1011 roku. Po jej śmierci ożenił się jeszcze raz, a wdowa po Włodzimierzu żyła jeszcze w sierpniu 1018 roku.

Synami Włodzimierza byli:

Wyszesław - wg Powieści minionych lat syn pierwszej Czeszki, Iziasław - wg Powieści minionych lat oraz Latopisu ławrentjewskiego syn Rognedy, Jarosław I Mądry - wg Powieści minionych lat syn Rognedy, Światopełk I Przeklęty - wg Powieści minionych lat syn Greczynki, Wsiewołod - wg Powieści minionych lat syn Rognedy, Światosław - wg Powieści minionych lat syn drugiej Czeszki Mścisław I Chrobry - wg Powieści minionych lat syn Rognedy, Borys (imię chrzestne Roman) - wg Powieści minionych lat syn Bułgarki, wg A. Poppego syn Anny Gleb (imię chrzestne Dawid) - wg Powieści minionych lat syn Bułgarki, wg A. Poppego syn Anny Stanisław, Pozwizd, Sudzisław.

Córkami Włodzimierza były:

Teofano - żona Ostomira, posadnika Nowgrodu, Przedsława - konkubina Bolesława Chrobrego, Maria Dobroniega - żona Kazimierza I Odnowiciela.

Przypuszcza się, że córką Włodzimierza mogła być też nieznana z imienia żona Bernarda II, margrabiego Marchii Północnej.

Włodzimierz Wielki. Miniatura z Carskiej Księgi Tytułów z 1672 r. wykonanej przez zespół artystów kremla moskiewskiego

Włodzimierz wyrusza na wojnę. Fragment "Latopisu Radziwiłłowskiego", XII wiek. Zbiory Rosyjskiej Akademii Nauk, Sankt Petersburg

Chrzest Włodzimierza. Projekt fresku autorstwa Wiktora Wasniecowa dla Katedry św. Włodzimierza w Kijowie z 1890 r. Galeria Trietiakowska, Moskwa