św. Stefan Węgierski, król

św. Stefan Węgierski, król

Stefan I Święty, zw. Węgierskim (ur. ok. 969, zm. 15 sierpnia 1038) - książę Węgier od 997 roku, król od 1000 roku z dynastii Arpadów. Pierwszy węgierski władca koronowany na króla. Założyciel dwóch arcybiskupstw w Ostrzyhomie i Kalocsy oraz ośmiu biskupstw, święty Kościoła katolickiego.

Był synem Gejzy, księcia Węgier, i jego żony Sarolty. W starszej literaturze utrzymywał się pogląd, że jego matką była Adelajda Biała Knegini, rzekoma siostra Mieszka I. Obecnie pogląd ten został zarzucony, a Adelajda uznawana jest przez badaczy za postać fikcyjną.

Początkowo nosił pogańskie imię Wajk (Vajk). W 974 roku został ochrzczony; otrzymał wtedy chrześcijańskie imię Stefan. W 995 roku poślubił Gizelę, córkę bawarskiego księcia Henryka II Kłótnika.

Po śmierci ojca w 997 roku został księciem Węgier. Pokonawszy pogańskich wodzów Koppánya i Ajtonya, rozpoczął umacnianie chrześcijaństwa na Węgrzech. W 1000 roku za zgodą papieża Sylwestra II został koronowany na króla. W 1005 roku wyprawił się przeciwko Bułgarii. W późniejszych latach pokonał m.in. swojego wuja Gyulę Młodszego, władcę Siedmiogrodu, oraz księcia Achtuma.

Stefan I ufundował dwa arcybiskupstwa: w Ostrzyhomiu (węg. Esztergom) i Kalócsy, osiem biskupstw - w Csanádzie, Egerze, Wielkim Waradynie (węg. Nagyvárad, dziś rum. Oradea), Pięciokościołach (węg. Pécs), Jawarynie (węg. Győr), Apulum (węg. Gyulafehérvár, dziś rum. Alba Iulia), Veszprém i Vácu oraz kilka opactw. Przeprowadził też reformę administracyjną, dzieląc kraj na komitaty, na czele których stał żupan.

Gdy w 1031 roku syn Stefana, Emeryk Święty, zginął na polowaniu pojawił się problem następstwa tronu. Zgodnie z zasadą senioratu następcą tronu powinien był zostać Vazul, brat stryjeczny Stefana. Król jednak wybrał na kolejnego władcę Węgier swojego siostrzeńca, Piotra Orseolo. Stefan zmarł w 1038 roku i został pochowany w katedrze w Białogrodzie Królewskim.

W 1083 roku, dzięki staraniom króla Władysława I Świętego, "podniesiono" relikwie Stefana, co równało się kanonizacji.

Jego wspomnienie obchodzono początkowo 20 sierpnia.

Na Węgrzech obchodzone jest po dzisiejszy dzień, jako święto narodowe - "Dzień św. Stefana", węg. Szent István napja.

W 1686 roku Innocenty XI przesunął je na 2 września, natomiast reforma liturgiczna Pawła VI (1969) przeniosła ten dzień na 16 sierpnia, jako najbliższy jego śmierci .

W 995 roku Stefan poślubił Gizelę, księżniczkę bawarską, córkę Henryka II Kłótnika z dynastii Ludolfingów, i Gizeli Burgundzkiej. Z tego małżeństwa pochodził Emeryk Święty (1007 - 1031), następca tronu oraz zapewne kilkoro dzieci zmarłych w dzieciństwie.