św. Salome

św. Salome

Salome (zm. po 92) – przedstawicielka dynastii herodiańskiej. Wnuczka Heroda Wielkiego. Córka Heroda III i Herodiady. Znana głównie z roli, jaką odegrała przy śmierci Jana Chrzciciela – zachwycony tańcem Salome Herod Antypas, tetrarcha Galilei i Perei, obiecał spełnić każde jej życzenie, a ta – na polecenie matki – zażądała głowy żydowskiego proroka.

Salome poślubiła swojego stryja Filipa, tetrarchę Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas. Owdowiała w 34 roku. Zapewne w 53 roku poślubiła swojego innego krewnego Arystobula. W 54 roku została królową Armenii Mniejszej, a w 72/73 królową Chalkis.

Udział Salome w śmierci Jana Chrzciciela stał się popularnym tematem w malarstwie i literaturze.

4. Herod Wielki
     2. Herod III
5. Mariamme II
       1. Salome
6. Arystobul I    3. Herodiada
  7. Berenika I    

Była córką Heroda III (Heroda Boethosa, Heroda z Rzymu, Heroda Filipa I) i jego żony Herodiady. Jej dziadem ze strony ojca i pradziadem ze strony matki był Herod Wielki. Dokładna data urodzenia Salome nie jest znana. Badacze sądzą, że przyszła na świat prawdopodobnie na początku I wieku.

Jej matka porzuciła męża i między jesienią 27 a wiosną 30 roku poślubiła swojego stryja i szwagra – Heroda Antypasa, tetrarchę Galilei i Perei. Salome zamieszkała z matką i ojczymem.

Kiedy oczarowany jej tańcem ojczym, Herod Antypas, przyrzekł spełnić każde jej życzenie, za namową matki Salome zażądała głowy Jana Chrzciciela, którą podano jej na tacy. Motyw Salome pojawia się często w malarstwie, muzyce i w literaturze jako biblijny motyw odnoszący się do krwawego erotyzmu i mrocznej zmysłowości.

Później wyszła za mąż za swojego krewnego Filipa, tetrarchę Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas. Owdowiała w 34 roku.

Krótko po 50 roku Salome poślubiła swojego kuzyna – Arystobula, syna nieżyjącego wówczas Heroda, króla Chalkis. Arystobul w tym czasie przebywał w Rzymie, dlatego sądzi się, że jego ślub mógł zbiec się z małżeństwem cesarza Nerona i Oktawii, którzy pobrali się w 53 roku. Istnieje hipoteza, według której żoną Arystobula została nie Salome III, ale nieznana bliżej Salome, córka Heroda Antypasa. Opiera się na założeniu, że Arystobul nie poślubiłby kobiety około pięćdziesięcioletniej i nie miał z nią trzech synów. Z drugiej strony wskazuje się, że źródła wyraźnie określają żonę Arystobula, a data narodzenia Salome nie jest dokładnie znana.

Pod koniec 54 roku Salome została królową Armenii Mniejszej, ponieważ cesarz Neron nadał to królestwo jej mężowi Arystobulowi. Zachowały się monety przedstawiające Salome jako królową Armenii. Datowane są na "Rok 3", czyli 56/57; wizerunek żydowskiej księżniczki znajdował się na rewersie.

W połowie 71 roku Arystobul utracił Armenię Mniejszą, otrzymując w zamian Chalkis, dawniej należące do jego ojca. W ten sposób Salome została królową Chalkis.

Salome z małżeństwa z Arystobulem miała trzech synów: Heroda VII, Agryppę IV i Arystobula IV.

Salome pojawia się w takich utworach literackich jak:

Ysengrimus Nivardusa (XIII wiek),Wunderlich Traum von einem grossen Narrennest Abrahama a Sancta Clara (1703),dramat Der Todd Johannes des Täufers L. F. Hudemanna (1771),Die ewige Jüdin Karla Gutzkowa (1869),sonet La Danseuse T. de Banville"a (1870),opowiadanie Hérodiade Gustaw Flauberta (1871),satyra Salome J. Laforgue (1887),Salome Oscara Wilde"a (1893)Der Täufer R. G. Brunsa (1896),poemat epicki Salome Castro e Almeidasa (1896)poemat Salome Jana Kasprowicza (1899)wiersz Salome T. Suse"a (1901),poemat dramatyczny Uczta Herodiady Jana Kasprowicza (1905),Salomé Guillaume"a Appolinaire"a (1913),Księżniczka żydowska Wacława Grubińskiego (1926),powieść Wielki rybak Lloyda C. Douglasa (1948),powieść Poncjusz Piłat Paula L. Maiera (1968).Tycjan, Salome z głową Jana Chrzciciela (1515)Henry Lévy, Herodiada (1872)Gustave Moreau, Salome (1876)Maurycy Gottlieb,Salome (1879)

(Mt 14, 1-11)

Aretino Spinello – Uczta Heroda, 1385, Muzeum Sztuk Pięknych – BudapesztMasolino – Uczta Heroda, 1435 (fresk), Baptistery – Castiglione OlonaRogier van der Weyden – Ścięcie Jana Chrzciciela, 1446-53, Gemaeldegalerie – BerlinFilippo Lippi – Uczta Heroda, 1460-64, (fresk), Katedra – PratoGiovanni di Paolo – Salome prosząca o głowę Jana Chrzciciela, ok. 1450, Art of Institute – ChicagoGiovanni di Paolo – Uczta Heroda, ok. 1453, National Gallery – LondynBenozzo Gozzoli – Taniec Salome, 1461-2, National Gallery of Art – WaszyngtonHans Memling – Ścięcie Jana Chrzciciela, 1474-9, Memlingsmuseum – BrugiaSandro Botticelli – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, ok. 1488, Uffizi – FlorencjaAndrea Solari – Głowa św. Jana Chrzciciela, 1507, Luwr – ParyżAlonso Berruguete – Salome, 1512-6, Uffizi – FlorencjaCaravaggio – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, ok. 1607, National Gallery – LondynCaravaggio – Salome z głową Jana Chrzciciela, ok. 1609, Palazzo Real – MadrytSebastiano del Piombo – Salome z głową Jana Chrzciciela, 1510, National Gallery – LondynCesare da Sesto – Salome, 1510-20, National Gallery – LondynGiampietrino – Salome, ok. 1510-30, National Gallery – LondynHans Fries – Ścięcie Jana Chrzciciela, 1514, Kunstmuseum – BazyleaTycjan – Salome z głową Jana Chrzciciela, 1515, Galleria Doria Pamphili – RzymTycjan – Salome z głową Jana Chrzciciela, ok. 1650, Prado – MadrytGiovanni Battista Caracciolo – Salome, 1615-20, Uffizi – FlorencjaBernardino Luini – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, Museum of Fine Art – BostonBernardino Luini – Herodiada, 1527-31, Uffizi – FlorencjaLucas Cranach Starszy – Salome, ok. 1530, Muzeum Sztuk Pięknych – BudapesztAntonio Campi – Ścięcie Jana Chrzciciela, ok. 1571, San Paolo Converso – MediolanJoseph Heintz – Salome z głową Jana Chrzciciela, 1600-5, Kunsthistorisches Museum – WiedeńJacob Hogers – Salome tańcząca przed Herodem, 1630-55, Rijksmuseum – AmsterdamLeonaert Bramer – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, 1630, Musee des Beaux-Arts – NimesPeter Paul Rubens – Uczta Heroda, 1633, National Galleries of Scotland – EdynburgMassimo Stanzione – Ścięcie Jana Chrzciciela, ok. 1634, Prado – MadrytMassimo Stanzione – Salome z głową Jana Chrzciciela, Manchester City Galleries – ManchesterGuido Reni – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, Art Institute of Chicago – ChicagoGuido Reni – Salome, 1639, Galleria Nazionale d’Arte Antica – RzymBartłomiej Strobel – Uczta u Heroda i ścięcie św. Jana Chrzciciela, 1639-42, Prado – MadrytMatthias Stomer – Salome otrzymująca głowę Jana Chrzciciela, ok. 1640, National Gallery – LondynMatthias Stomer – Salome z głową Jana Chrzciciela, Palazzo Ruspoli – RzymMatthias Stomer – Salome z głową Jana Chrzciciela, Palazzo Bianco – GenuaCarlo Dolci – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, 1665-70, Royal Callection – WindsorMattia Preti – Salome z głową św. Jana Chrzciciela, Ringling Museum of Art. – SarasotaPaul Delaroche – Herodiada, 1843, Wallraf-Richartz-Museum – KoloniaHenri Regnault – Salome, 1870, Metropolitan Museum of Art – WaszyngtonHenry Lévy – Herodiada, 1872, Musée des Beaux-Arts – NancyGustave Moreau – Salome z głową Jana Chrzciciela, 1875, Musee Gustave Moreau – Paryżopera Herodiada Julesa Masseneta, (1881)opera Salome Richarda Straussa, (1901)balet La tragedie de Salome Florenta Schmitta (1907)Przypisy↑ Zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 132.↑ J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.↑ Hipoteza greckiego badacza N. Kokkinosa; zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.