św. Robert, założyciel zakonu cystersów

św. Robert, założyciel zakonu cystersów

Robert z Molesme, Robert z Szampanii (ur. ok. 1027-1029 w Troyes - zm. 17 kwietnia 1111 w Molesme) – opat i reformator zakonny, założyciel zakonu cystersów, święty katolicki.

Robert urodził się w zamożnej, szlacheckiej rodzinie w Szampanii. W wieku 15 lat zaczął swój nowicjat w zakonie benedyktynów w Moutier la Celle (klasztor Saint Pierre la Celle), blisko Troyes. Tam uzyskał święcenia kapłańskie i doszedł do stanowiska przeora. W 1069 r. został opatem Saint Michel de Tonnerre w diecezji Langres (Burgundia). W 1071 r. zniechęcony obyczajami zakonnymi porzucił klasztor oraz stanowisko i wrócił do Moutier-la-Celle. Wkrótce wywędrował do Saint Aiyoul a następnie osiadł w lesie Cellan (Collan lub Colan). Po kilku miesiącach wokół Roberta zgromadziła się grupka zwolenników pustelniczego życia, lecz bogate dary wiernych wkrótce doprowadziły do demoralizacji.

Robert starał się o pozwolenie na założenie własnego klasztoru, w końcu otrzymał je od Grzegorza VII. Robert - pragnący życia prawdziwie ascetycznego i pustelniczego z grupą swoich zwolenników przeniósł się w 1075 r. do Molesme niedaleko Chatillon sur Seine w Burgundii. Był to teren dziki i niezagospodarowany, przekazany mu na pustelnię przez ród Maligny. Mnisi mieszkali w prostych chatach postawionych wokół kapliczki św. Trójcy. Sława Roberta, jako wielce pobożnego mnicha, zwanego teraz Robertem z Molesme, rosła i przyciągała pielgrzymów z darami. Niestety, zamożność zgromadzenia ponownie przyciągnęła nowych braci bardziej skorych do korzystania z tych dóbr, co doprowadziło do rozluźnienia obyczajów. Robert swoim następcą mianował Alberyka, a sam opuścił Molesme.

W latach 1090-1093 przebywał z grupą pustelników w Aux, jednak z polecenia papieskiego został zmuszony do powrotu do Molesme. Robert, po spotkaniu z legatem papieskim w Lyonie, otrzymał pozwolenie na utworzenie zakonu nowego porządku. W wyludnionej i lesistej dolinie podarowanej przez Renauda, wicehrabiego Beaune, 21 marca 1098 Robert z Molesme, Alberyk i Stefan Harding, wraz z dwudziestką innych mnichów założyli nowy klasztor w Cîteaux, dając początek najważniejszemu opactwu przyszłego zakonu cystersów.
W 1099 r. mnisi z Molesme poprosili Roberta o powrót, obiecując podporządkowanie się regułom zakonu benedyktyńskiego. Robert wrócił do Molesme i pozostał tam już do śmierci. Jego następcą w Cîteaux został św. Alberyk (Alberic) (1099), a po nim od 1109 r. św. Stefan Harding.

Posąg Roberta z Molesme w niszy ściany klasztoru w Marienfeld (Kloster Marienfeld) w Nadrenii Północnej-Westfalii

Na wniosek kapituły generalnej (1220), kult Roberta z Molesmy został zatwierdzony lokalnie przez papieża Honoriusza III w 1221 roku, a następnie rozszerzony na cały Kościół w 1222 i ujęty w kanonie rzymskim. Jako jeden z założycieli cystersów, postać Roberta jest kontrowersyjną. Miał wolę i cel ustanowienia reformy zakonu benedyktynów, ale nie przeprowadził jej. Nie ma go również we wczesnych źródłach z Citeaux.
Kult św. Roberta ponownie ograniczono do zakonu cystersów, a Robert został wpisany do działu "założycieli".

Do czasu soboru watykańskiego II (1965), św. Robert wspominany był najpierw 17-ego, później 29 kwietnia (od 1224). Obecnie jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 26 stycznia, razem ze św. Alberykiem i św. Stefanem.

W ikonografii przedstawiany jest z oboma świętymi. Jego atrybutem jest pierścień - znak więzi z Bogiem.