św. Irena, cesarzowa bizantyjska

św. Irena, cesarzowa bizantyjska

Irena, Irene Sarantapechaina, gr. Ειρήνη Σαρανταπήχαινα, Irena z Aten, gr. Ειρήνη η Αθηναία) (ur. ok. 752 w Atenach, zm. 9 sierpnia 803 w Lesbos), caryca bizantyńska (797-802), żona Leona IV, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Od 780 regentka przy małoletnim synu Konstantynie VI. Gdy pełnoletni syn próbował ją odsunąć od władzy, oślepiła go i uwięziła. W 787 r. podczas II soboru nicejskiego przywróciła kult obrazów. Organizatorka pierwszego konkursu piękności w Bizancjum. W latach 797-802 sprawowała samodzielnie rządy jako pierwsza kobieta w historii Bizancjum. Część elit zachodnich skupionych wokół papieża Leona III uznała w tej sytuacji tron cesarski za faktycznie opróżniony i w 800 r. ofiarowała godność cesarską Karolowi Wielkiemu. W celu zjednoczenia prowincji zachodnich i wschodnich Karol Wielki planował małżeństwo z Ireną, do którego jednak nie doszło z powodu zamordowania cesarzowej.

Monety z podobizną Ireny, cesarzowej bizantyńskiej.

Cesarzowa Irena została kanonizowana w 787 roku, podczas II soboru nicejskiego.

W Kościele katolickim wspomnienie liturgiczne świętej obchodzone jest 9 sierpnia, w Cerkwi prawosławnej 9/22 sierpnia, tj. 22 sierpnia wg kalendarza gregoriańskiego.