św. Henryk, biskup i męczennikHenryk z Uppsali (ur. w Anglii, zm. 19 lub 20 stycznia ok. 1160 na jez. Köyliönjärvi w Finlandii) – biskup, męczennik i święty Kościoła katolickiego nazywany apostołem Finlandii. Jedynym źródłem wiedzy o tej historycznej postaci są późne i dość skąpe prace hagiograficzne. Na podstawie tych przekazów przypuszcza się, że Henryk z Uppsali pochodził z Anglii, a w Szwecji znalazł się w 1153 roku w świcie legata papieskiego późniejszego papieża Hadriana IV. Już jako biskup Uppsali miał towarzyszyć królowi Erykowi IX (późniejszemu św. Erykowi) w wyprawie mającej na celu chrystianizację Finlandii. Henryk podjął działania w celu zorganizowania lokalnego Kościoła i pozostał na miejscu po powrocie Eryka Jedvardssona do Szwecji wypełniając dalej misję ewangelizacyjną. Zemsta chłopa obłożonego przez Henryka kanoniczną karą za zabójstwo położyła kres jego działalności. Zamordowany został na zamarzniętym jeziorze Köyliönjärvi 19 stycznia około 1160 roku. Uznany za męczennika, pochowany został w Nousiainen, które stało się miejscem pielgrzymkowym. Pierwszej translacji pod koniec XIII wieku do katedry w Turku, a w czasie trwania III wojny północnej relikwie wywieźli Rosjanie (1720 r.). Henryk był otoczony kultem w całej Skandynawii, a od XVII wieku pojawił się także w polskich kalendarzach liturgicznych. Jest patronem Finlandii. W ikonografii Henryka artyści przedstawiają jako biskupa w mitrze i z pastorałem, a wizerunkowi świętego czasami towarzyszy postać zabójcy. Wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 19 i 20 stycznia. |