św. Barbara, dziewica i męczennica

św. Barbara, dziewica i męczennica

Święta Barbara, scs. Wielikomuczenica Warwara, żyjąca w III wieku, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego, dziewica, męczennica, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Wywodziła się z pogańskiej rodziny z Heliopolis. Ojciec (Dioskuros) wysłał ją na naukę do Nikomedii. Tam zetknęła się z chrześcijaństwem.Gdy Dioskuros dowiedział się, że Barbara została chrześcijanką chciał ją zmusić do wyparcia się wiary. Gdy to nie poskutkowało, doniósł na nią. Została uwięziona w wieży, gdzie miał przed śmiercią objawić się jej anioł z kielichem i hostią. Ścięta mieczem prawdopodobnie około roku 305 w Nikomedii lub Heliopolis, podczas prześladowań za panowania cesarza Maksymiana (305-311).

Istnieje legenda, według której święta Barbara uciekając przed ojcem schroniła się w skale, która przed nią rozstąpiła się.

Rzeźba świętej Barbary błogosławiącej górnikowi

Wielkim orędownikiem św. Barbary był papież św.Grzegorz I Wielki, znanym jej admiratorem był św. Stanisław Kostka. Również w Polsce kult św. Barbary był zawsze bardzo żywy. W modlitewniku Gertrudy, córki Mieszka II ( XI w.), wspominana jest pod datą 4 grudnia. Na skutek reformy katolickiej liturgii w 1969 ograniczono jej wenerację jedynie do kultów lokalnych, zaś imię usunięto z litanii świętych Kościoła Powszechnego.

W kościele prawosławnym nadal jest powszechnie czczona.

W VI wieku cesarz Justynian sprowadził relikwie św. Barbary do Konstantynopola, w 1108 r. umieszczono je w Kijowie, gdzie znajdują się do dnia dzisiejszego. Z kolei w 1202 roku wenecjanie część relikwii przekazali miastu Torcello (Republika Wenecka), gdzie znajdują się w kościele Św. Jana Ewangelisty.
Również w Polsce znajduje się ich cząstka.

Św. Barbara jest, obok MB Piekarskiej i św. Jacka, główną patronką archidiecezji katowickiej. Jest patronką dobrej śmierci i trudnej pracy m.in. górników, hutników, marynarzy, rybaków, żołnierzy, kamieniarzy, więźniów i wielu innych. Orędowniczka w czasie burzy i pożarów.

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 grudnia, natomiast cerkiew prawosławna wspomina wielką męczennicę 4/17 grudnia, tj 17 grudnia wg kalendarza gregoriańskiego.

W dniu wspominania Świętej, obchodzone jest tradycyjne święto górnicze – Barbórka.

W ikonografii św. Barbara przedstawiana jest w długiej tunice i w płaszczu, z koroną na głowie, niekiedy w czepku. W ręku trzyma kielich i Hostię (symbol Eucharystii). Według legendy tuż przed śmiercią anioł przyniósł jej Komunię Świętą. Czasami ukazywana jest z wieżą, w której była więziona ( wieża ma zwykle 3 okienka, które miały przypominać Barbarze prawdę o Trójcy Świętej ), oraz z mieczem, od którego zginęła.

Anioł z gałązką palmową, dwa miecze u jej stóp, gałązka palmowa, kielich, księga, lew u stóp, miecz, monstrancja, pawie lub strusie pióro, wieża.